شکل‌گیری اقتصاد رفتاری

حوزه نوظهور «اقتصاد رفتاری» تلفیق شیرین روانشناسی و اقتصاد است که تا چند ماه پیش و قبل از اینکه ریچارد تالر، یک اقتصاددان رفتاری، برنده جایزه نوبل شود در جامعه ایرانی چندان مورد توجه نبود درحالی‌که این علم در سال‌های اخیر دستاوردهای بزرگی برای سیاست‌گذاری‌های اقتصادی دولت‌ها به همراه داشته است

اقتصاد رفتاری از حدود دو ماه پیش جایگاه ویژه‌ای در میان اهالی اقتصاد پیدا کرد. زمانی که آکادمی نوبل ریچارد تالر را به عنوان نظریه‌پرداز مطرح اقتصاد رفتاری شایسته دریافت این جایزه تشخیص داد، این نظریه توجه‌ها را به سمت خود جذب کرد. تیلر ۷۲ ساله آمریکایی که مدرک دکترای تخصصی خود را در سال ۱۹۷۴ از دانشگاه روچستر اخذ کرده، یکی از متخصصان پیشتاز در یک رشته نسبتا تازه است که روانشناسی را به اقتصاد گره می‌زند.

حوزهٔ نوظهور «اقتصاد رفتاری»، تلفیق شیرین روانشناسی و اقتصاد دربارهٔ فرایند تصمیم‌گیری انسان‌ها است که متون زیادی از آن به زبان فارسی وجود ندارد.

ترجمه فارسی کتاب «کج‌رفتاری: شکل‌گیری اقتصاد رفتاری» نوشته ریچارد تالر، پیش از آنکه او جایزه نوبل را دریافت کند، در ایران انجام شده بود و به تازگی به چاپ رسیده است.

 کتاب «کج‌رفتاری: شکل‌گیری اقتصاد رفتاری» به زبان ساده، بدون ریاضی و فرمول، و به‌صورت داستانی برای همهٔ انسان‌های عادی نوشته شده است. این کتاب بر اساس مطالعات چهل‌ساله‌ای که بعضاً چندین جایزهٔ نوبل را به ارمغان آورده‌اند یا چندین برندهٔ جایزهٔ نوبل را به چالش کشیده‌اند، به زبان ساده توسط «ریچارد تالر»، استاد «دانشگاه شیکاگو» و «برندهٔ جایزهٔ نوبل اقتصاد ۲۰۱۷» که پدر اقتصاد رفتاری محسوب می‌شود، نوشته شده است.

با خواندن کتاب شکل گیری اقتصاد رفتاری شیوه اندیشیدن ما درباره علم اقتصاد، خودمان و جهان تغییر می‌کند.تالر تشخیص داد این آدم‌های ماشینی که در علم اقتصاد فرض گرفته می‌شود هیچ شباهتی با انسان‌های واقعی ندارند.تالر با کنار هم گذاشتن کشفیات اخیر در روانشناسی انسانی و درک عملی از انگیزه‌ها و رفتار بازارها، خوانندگان کتاب خود را آگاه می‌سازد که چگونه در جهانی که هر روز پررمز و رازتر می‌شود تصمیمات هوشمندانه‌تر بگیرند.
موفقیت واقعی اقتصاد رفتاری در این بوده است که باعث شد دولت‌ها تدوین و شیوه اجرای سیاست‌ها را تغییر دهند.
به لطف بینش‌های رفتاری، حالا در برزیل افراد بیشتری حاضر به اهدای اعضای بدن خود هستند، در گواتمالا مالیات بیشتری می‌پردازند، در دانمارک از ریختن زباله پرهیز دارند و در هند، امریکا و انگلیس برای دوران بازنشستگی پس‌انداز می‌کنند.
تالر تلاش زیادی کرد تا حجم کتاب را معقول نگهدارد اما برخی موضوعات جالب دیگر از قبیل کاربردهای اقتصاد رفتاری در سیاستگذاری توسعه حذف شده‌اند مانند کارهایی که بنرجی و دوفلو در کتاب «اقتصاد فقیر» انجام دادند و گزارش توسعه جهانی ۲۰۱۵ بانک جهانی مرور کرده است.
کتاب تالر یک پیام برای صندوق بین‌المللی پول دارد: فضای کار زیاد در کاربست رویکردهای رفتاری به حوزه‌های مالی دولت برای مثال بهبود جمع‌آوری مالیات وجود دارد، اما اقتصاددانان رفتاری باید از دنیای اقتصاد خرد به دنیای اقتصاد کلان حرکت کنند.