فتاح پیرویان Fattah Peiravian
اقتصـاد ایـران طـی چهـار دهـه گذشـته دچـار بحران هـای بسـیاری شـده
کـه برخـی از آنهـا ریشـه در نگـرش مدیـران دارد. آنچـه طـی یـک دهـه گذشـته
مــورد تاکیــد قــرار گرفتــه، تالشــی جمعــی بــرای انجــام اصلاحــات اقتصــادی
اســت. حتــی اجــرای طرح هایــی ماننــد هدفمنــدی یارانه هــا کــه بعدهــا بــه
انحــراف کشــیده شــد نیــز بــا چنیــن دیدگاهــی کلیــد خــورد. شــرایط نظــام
بانکــی، تامیــن اجتماعــی، ارزی، مالیاتــی و شــیوه اجــرای خصوصی ســازی
مصادیقــی برایــن انحــراف از برنامه هــا بــه حســاب می آینــد. اســناد بالادســتی
اقتصــاد ایــران پیش بینــی می کردنــد در افــق میــان مدتــی اقتصــاد ایــران بــه
قــدرت اول منطقــه تبدیــل شــود. همزمــان اصــل ۴۴ قانــون اساســی تاکیــد
برخصوصی سـازی صنایـع و اقتصـاد کشـور داشـت ولـی هـر دو این هـا تقریبـا بـه
جایـی نرسـید و در نهایـت اقتصـاد ایـران در نیمـه پایانـی دهـه ۹۰ نـه تنهـا در
صــدر قــرار نگرفــت کــه از کشــورهای همســایه نیــز عقــب مانــد. نظــام اداری
کشــور همزمــان دچــار نوعــی بروکراســی پیچیــده شــده کــه فرصــت خلــق
کســب وکارهای خــلق را از شــهروندان گرفــت و موقعیــت کســب وکارهای
موجــود را نیــز بــه خطــر انداخــت. از ســوی دیگــر فســاد بــه عنــوان رکنــی
ویرانگــر دراقتصــاد ایــران ظهــور کــرد و ماننــد ســیل ســاختارهای اقتصــادی را
هــدف قــرار داد. روابــط پیچیــده از دل رانت هــای توزیعــی ماننــد ارز و یارانــه
ســوخت بیــرون زد و همگــی ماننــد وزنه هــای اضافــه بــر پیکــر اقتصــاد ایــران
حمایـل شـد. ایـن شـرایط در نهایـت کار را بـه جایـی رسـاند کـه اقتصـاد ایـران
بـه جـای تـاش در جهـت رشـد بیشـتر بـه فکـر احیـای سـاختارها بـرای حفـظ
خـود افتـاد و در گـذر از ایـن موقعیـت آنچـه بیـش از گذشـته از میـان رفـت،
اتکای به بخش خصوصی بود.
آنچــه در ایــن مجموعــه گردهــم آمــده مجموعــه ســرمقاله های ماهنامــه
آینده نگـر اسـت. ایـن سـرمقاله ها در طـول چهـار سـال بحرانـی اقتصـاد ایـران
نوشـته شـده و بـه دقـت مشـکالت را مـورد بررسـی قـرار داده اسـت. مطالعـه آنها
میتوانـد سـرخط دقیقـی از موقعیـت موجـود اقتصـاد ایـران در طـول سـالهای
۱۳۹۳ تـا ۱۳۹۷ بدسـت دهـد. هم زمـان دیدگاه هـای بخش خصوصـی در مـورد
مناســبات اقتصــادی کشــور نیــز در ایــن مقــالات آمــده و مخاطبــان می تواننــد
درکـی دقیـق از موقعیـت موجـود و نیازهـای کشـور بدسـت آوردنـد. امیـد اسـت
مطالعه این مجموعه قدمی در جهت کمک به احیای اقتصاد کشور باشد.
