فتاح پیرویان Fattah Peiravian
رضایت شغلی به عنوان یکی از اصلیترین شاخصهای سنجش نگرش در سازمانها و از عواملی است که میتوان به وسیله آن وضعیت یک سازمان را ارزیابی کرد. این اهمیت به دلیل نقشی است که این سازه در پیشرفت و بهبود سازمان و نیروی کار دارد. رضایت شغلی با تعاریف و مفهومسازی های متعدد، محل تلاقی بسیاری از حوزههای معرفت بشری همچون جامعهشناسی، روانشناسی، آموزش و پرورش، مدیریت، اقتصاد و سیاست بوده است و از موضوعاتی است که بیشتر مطالعات و بررسیها را در زمینه کار و سازمانها به خود اختصاص داده است و موضوع مورد علاقهای هم برای افرادی که در سازمان کار میکنند و هم برای مطالعهکنندگان سازمانها به حساب میآید. نارضایتی شغلی در ابتدا موجب کاهش کارایی افراد در محل کار و سپس سست شدن تعهد آنان نسبت به ارزشها، هنجارها و اعتماد اجتماعی میشود. این اهمیت تاحدی است که میتوان گفت پیام بارز فلسفه رفتاری در سازمانها این بوده است که بهرهوری مستقیماً به حالات فردی و گروهی و نیز انگیزش و رضایتمندی کارکنان مرتبط است. نتایج حاصل شده از این پژوهش به صورت زیر است:
- آزمون همبستگی پیرسون بین سن و رضایت شغلی نشان میدهد که رابطه معناداری بین این دو متغیر وجود دارد. ضریب همبستگی بین سن و رضایت شغلی برابر ۲/ بوده و نشاندهنده آن است که رابطه مثبت بین این دو متغیر وجود دارد. به عبارت دیگر کارکنانی که سن بالاتری دارند از شغل خود بیشتر راضی هستند.
- علاوه بر سن، سابقه خدمت در سازمان نیز رابطه مثبتی با رضایت شغلی دارد. آزمون همبستگی بین سابقه خدمت و رضایت شغلی حاکی از آن است که کارکنان با سابقهتر، از شغل خود رضایت بیشتری دارند.
- آزمون همبستگی بین میزان دستمزد و رضایت شغلی نشان میدهد که رابطه مثبت و معناداری بین این دو متغیر وجود دارد. بدین معنا که با افزایش یافتن میزان دستمزد، میزان رضایت شغلی کارکنان نیز افزایش یافته است. این همبستگی هرچند ضعیف است اما نشاندهنده این است که کارکنانی که حقوق بیشتری از سازمان دریافت میکنند، رضایت بیشتری را گزارش کردهاند.
- نتایج آزمون همبستگی نشان داد که رابطه مثبت و معناداری بین آموزش شغلی و رضایت شغلی وجود دارد. بدین معنا که افزایش سطح کمی و کیفی آموزش در سازمان با افزایش رضایت شغلی همراه است. به عبارت دیگر کارکنانی که میزان بالاتری از آموزش شغلی را در سازمان دریافت نمودهاند، از رضایت شغلی بالاتری برخوردارند. بر اساس نظریههای روانشناسی اجتماعی، بین کیفیت عملکرد و رضایت و نگرش مثبت نسبت به خود و شغل رابطه مثبتی وجود دارد.
- بین ابهام نقش و رضایت شغلی رابطه معکوس وجود دارد. به عبارت دیگر هر اندازه که در شغل فرد ابهام بیشتری وجود داشته، از رضایت شغلی وی کاسته شده است.
- نتایج آزمون همبستگی پیرسون بین امنیت شغلی و رضایت کارکنان نشان میدهد که فرضیه تأیید شده است. همبستگی مثبت، معنادار و متوسط (۴۳/۰) بین این دو متغیر وجود دارد. به عبارت دیگر کارکنانی که احساس امنیت بیشتری نسبت به آینده کار خود داشتهاند، نگرش مثبتتری نسبت به شغل و اجزای آن گزارش کردهاند.
- نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که همبستگی بالایی بین متغیرهای رضایت از زندگی و رضایت شغلی وجود دارد. به عبارت دیگر افزایش رضایت از زندگی با افزایش رضایت شغلی همراه است.
- نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که ارتباط مثبت و معناداری بین میزان رضایت شغلی و ارزیابی خانواده از شغل وجود دارد. بدین معنا که هر اندازه نگرش خانواده به شغل فرد مثبت باشد، رضایت بیشتری از شغل خود تجربه میکند.
- همچنین بین ارزیابی همکاران از شغل و رضایت شغلی نیز رابطه مثبتی وجود دارد. به عبارت دیگر هراندازه در میان کارکنان ارزیابی خانواده و همکاران از شغل مثبت بوده، رضایت شغلی بیشتری را گزارش کردهاند.
چنانکه داده ها نشان داد، متغیرهایی همچون آموزش شغلی (که در بهبود انجام وظایف کارکنان یاری میرساند) ابهام نقش، امنیت شغلی، ارزیابی همکاران از شغل اهمیت به نسبت بالاتری از متغیر میزان دستمزد دارد.
پیشنهاد می شود برای ارتقای میزان رضایت شغلی کارکنان لازم است مدیران و برنامهریزان سازمانها علاوه بر پرداختها و پاداشهای مادی بر موضوعات غیر مادی همچون آموزش کارکنان در زمینههای مربوط به شغل، تعریف دقیق مشاغل و حدود وظایف و اختیارات آنها، تأمین امنیت شغلی برای کارکنان را در نظر داشته باشند. از سوی دیگر همانطور که نظریهپردازان گروه مرجع نیز تأکید میکنند، احساس تعادل و خشنودی تنها به خود کارکنان محدود نمیشود و بر دیگران نیز تأثیر خود را برجای میگذارند. این نشان میدهد که کارکنان در ارزیابی شغل خود در ذهن خود گرفتار نشدهاند و نیم نگاهی نیز به اطرافیانی که اهمیت بیشتری دارند، میاندازند. در این میان، این تحقیق اهمیت خانواده و همکاران را مد نظر قرار داد که در زمینه رضایت شغلی ارزیابی همکاران اهمیت بالاتری داشت. این امر توجه بیشتر به ارتباطات درون سازمانی و نقش آن در نیروی انسانی را گوشزد میکند.
