فتاح پیرویان Fattah Peiravian
تراورسها از اجزاء اصلی خطوط ریلی می باشـند کـه بـین ریـل و بالاسـت قـرار مـی گیرنـد. اساسـا تراورسها دو وظیفه بسیار مهم در خطوط ریلی را عهده دار می باشند که عبارتنـد از : ۱- تثبیـت ریـل و فاصـله بین آنها و ۲- انتقال و توزیع یکنواخت نیرو به بالاست که در زیر آن قرا ر دارد. از نظر تـاریخی، چـوب اولین ماده استفاده شده برای ساخت تراورس در خطوط ریلی بوده است . علاوه بر چوب مواد سنتی دیگـر از قبیل فلزات و بتن نیز در ساخت تراورسها مورد استفاده قرار گرفته اند. امروزه تراورسهای چوبی، فلزی و بتنی از تراورسهای رایج در اغلب کشورهای صاحب صنعت ریلی می باشند. به جهت برخی محدودیتها در کارایی و بکارگیری تراورسهای مذکور از یکسو و توسعه دانش فنـی و تکنولوژی مواد کامپوزیتی از سوی دیگر باعث گردیده است تا توجه به ساخت تراروسهایی از جنس مـواد کامپوزیت روز افزون گردد. خواص مطلوب این نوع تراورسها باعث گردیده تا تراورسهای کامپوزیـت قابـل رقابت با سایر تراورسها بوده و حتی در برخی از موارد از قبیل تونل ها، پل ها، ایستگاه ها و … بسیار ایده آل تر از تراورسهای دیگر باشد. مواد کامپوزیت توسعه یافته برای ساخت تراورسهای کـامپوزیتی دارای انـواع متنـوعی بـوده کـه هـر کدام دارای ویژگی های خاص از نقطه نظر طراحی، مواد، هزینه و خواص می باشـند. تعیـین یـک اسـتراتژی مدون برای ساخت یک تراورس کامپوزیتی مناسب برای کشور نیاز بـه شـناخت انـواع مختلـف آنهـا و ارائه یک تحلیل علمی از فرآیندهای تولید، محدودی های موجود در داخل کشور و هزینه ی تمام شده برای هر کدام از آنها دارد. در این مقاله دو هدف اصلی مورد نظر مـی باشـد کـه عبارتنـد از ۱- شناخت انواع تراورسهای کامپوزیت و ارائه یک تحلیل علمی و فنی از آنها در مقایسه با تراورسهای موجود و ۲- ارائه یک استراتژی مشخص برای ساخت یک تراورس کامپوزیتی مناسب در داخل کشور. توسعه تراورسهای کامپوزیت در دو دهه اخیر بسیار چشمگیر و قابل توجه بوده است. فراینـد توسـعه تراورسهای کامپوزیت در دنیا که شامل تحقیقات اولیه، طراحی آزمایشگاهی و آزمونهای میدانی می باشد، به انجام رسیده و در حال حاضر در برخی راه آهنهای دنیا در حال سرویس دهی می باشند. اگرچه به جهت قیمت اولیه بالای تراورسهای کامپوزیت کاربرد آنها در حال حاضر محدود به محلهای خاص از قبیـل تونلهـا، پلهـا، محل سوزنها، ایستگاهها و … می باشد، اما طراحان و محققین این نوع تراورسها به دنبال استفاده آنهـا در کلیـه خطوط ریلی هستند. به همین جهت تحقیقات در این زمینه در حال حاضر معطوف به بهینه سازی به خصوص از نقطه نظر قیمت تمام شده می باشد تا استفاده از آنها در کلیه خطوط ریلی توجیه پذیر گردد. با توجه بـه رونـد کنونی استفاده از تراورسهای کامپوزیت، به نظر می رسد که راه آهن کشور نیز برای بهره منـدی از ویژگیهـای این نوع تراورسها ناگزیر به استفاده از آنها خواهد بود. لذا برنامه ریزی در این خصوص امری ارزشـمند بـرای راه آهن ایران می باشد.
