web analytics
خانه / مقالات / سیستم مدیریت محیط زیست (Environmental Management System)

سیستم مدیریت محیط زیست (Environmental Management System)

تعریف استاندارد ایزو ۱۴۰۰۱

توجه روز افزون به حفظ محیط زیست و افزایش آگاهی، و انتظارات و الزامات طرف‌های ذینفع نسبت به توسعه پایدار، مستلزم نگرش سیستمی در اتصال با قوانین، ضوابط ملی و منطقه‌ای می‌باشد. در این راستا کمیته فنی ۲۰۷ سازمان بین‌المللی استاندارد ،( ISO/TS 207) در سال ۱۹۹۶ سری استاندارد بین‌المللی ایزو ۱۴۰۰۰ (ISO 14000) را در رابطه با سیستم مدیریت محیط زیست، تدوین و منتشر نمود. سری استاندارد ایزو ۱۴۰۰۰ (ISO 14000) با پرداختن به موضوعات مختلف در زمینه محیط زیست، زمینه مناسبی را در سازمان‌ها برای درک مفاهیم محیط زیستی و به کارگیری روش‌های متفاوت در طرح‌ریزی، اجرا و کنترل فرآیندهای سازمان در توجه به رویکرد محیط زیست، فراهم می‌آورد.

استاندارد ایزو ۱۴۰۰۱ یا سیستم مدیریت زیست محیطی (EMS) از استاندارد های محبوب سازمان بین المللی ایزو است که همراه با ایزو ۹۰۰۱ در بسیاری از سازمان ها استقرار یافته است.

این استاندارد که الزاماتی را برای حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از آسیب رساندن آلاینده های شرکت ها به محیط دارد، می تواند در تمام سازمان ها، چه تولیدی و چه خدماتی استقرار یابد.
این استاندارد همچنین می تواند پوشش دهنده بسیار خوبی به قوانین و مقررات دولتی درحوزه محیط زیست باشد، چرا که الزامات این استاندارد فراتر از قوانین و استانداردهای ملی است.

هدف از یک سیستم مدیریت زیست محیطی:

هدف از این استاندارد بین المللی ارائه یک چارچوب به سازمان برای حفاظت از محیط زیست و واکنش در برابر تغییرات زیست محیطی در تعادل با نیازهای اجتماعی -اقتصادی است این استاندارد الزاماتی را مشخص می کند (ارائه راهکار بر عهده ی خود سازمان میباشد.) تا سازمان قادر باشد به نتایج مورد نظری که برای سیستم مدیریت زیست محیطی اش  تعیین میکند دست یابد. یک رویکرد سیستماتیک به مدیریت زیست محیطی می تواند اطلاعاتی را برای ایجاد موفقیت طولانی مدت در اختیار مدیریت ارشد قرار بدهد تا با کمک موارد زیر به توسعه پایدار کمک کند:

  • حفاظت از محیط زیست با پیشگیری و کاهش پیامدهای نامطلوب زیست محیطی
  • کاهش اثر نامطلوب بالقوه شرایط زیست محیطی و سازمان
  • کمک به سازمان در برآوردن تعهدات به تطابق
  • ارتقاء عملکرد زیست محیطی
  • کنترل یا تاثیر بر روش طراحی ،تولید، توزیع ،مصرف و تعیین تکلیف محصولات و خدمات با کمک دو دیدگاه چرخه حیات که می تواند از انتقال پیامدهای زیست محیطی به جایی دیگر در طی چرخه حیات خود داری کند.
  •  دستیابی به مزایای مالی عملیاتی که از پیاده سازی گزینه های دیگر دوستدار محیط زیست حاصل می گردد و موقعیت سازمان را در بازار تقویت می‌کند.
  •  اطلاع رسانی اطلاعات زیست محیطی به طرف های ذینفع مرتبط

این استاندارد بین المللی مانند دیگر استاندارد های بین المللی قصد افزایش یا تغییر الزامات قانونی سازمان را ندارد.

محتویات این استاندارد بین المللی:

این استاندارد بین المللی با الزامات ISO برای استانداردهای سیستم مدیریت انطباق دارد. این الزامات دارای یک متن با ساختار سطح بالا و متن اصلی یکسان و اصطلاحات مشترک و تعاریف اصلی می باشد که برای بهره مندی کاربرانی طراحی شده که چندین استا دارد سیستم مدیریتی ISO را پیاده سازی می کنند.

در ادامه مطلب ایزو ۱۴۰۰۱ این استاندارد بین المللی الزامات مربوط به دیگر سیستم های مدیریتی مانند استانداردهای مربوط به کیفیت، بهداشت و ایمنی شغلی، انرژی یا مدیریت مالی در بر نمی گیرد. البته این استانداردهای بین المللی سازمان را قادر می سازد از رویکردی مشترک و تفکری ریسک محور برای یکپارچه سازی سیستم مدیریت محیط زیست با الزامات سیستم های مدیریت دیگر استفاده  کند.

این استاندارد بین المللی در برگیرنده الزامات مورد استفاده برای ارزیابی انطباق می باشد. سازمانی که می خواهد انطباق با این استاندارد بین المللی را نشان دهد می‌تواند انطباق را با کارهای زیر نشان دهد:

  • انجام یک قدرت عینی و خود اظهاری یا
  • درپی تایید انطباق بودن از جانب طرف هایی که در سازمان دارای نفعی هستند مانند مشتریان یا
  • در پی تایید خود اظهاری بودن از جانب طرف خارجی نسبت به سازمان یا
  • در پی صدور گواهینامه، ثبت گواهینامه سیستم مدیریت محیط زیست بودن از جانب یک سازمان خارجی

در این استاندارد بین المللی افعالی به شکل زیر استفاده می شوند:

  • Shall(باید) به یک الزام دلالت دارد.
  • Should (بایست) به یک  توصیه دلالت دارد.
  • May (مجاز) است به یک مجوز  دلالت دارد..
  • Can(می تواند) به یک احتمال یا توانایی  دلالت دارد.

استاندارد ایزو ۱۴۰۰۱ همانند ایزو ۹۰۰۱ شامل ۱۰ بخش زیر است:

بخش اول: دامنه کاربرد

بخش دوم: مراجع الزامی

بخش سوم: تعاریف و اصطلاحات

بخش چهارم:  محیط سازمان

بخش پنجم: رهبری

بخش ششم: طرح ریزی

بخش هفتم: پشتیبانی

بخش هشتم: عملیات

بخش نهم: ارزیابی عملکرد

بخش دهم: بهبود

ایزو ۱۴۰۰۱ یکی از استاندارد های موجود در سیستم مدیریت یکپارچه (IMS) و مکمل دو استاندارد دیگر این سیستم (ایزو ۴۵۰۰۱، ایزو ۹۰۰۱) میباشد که ویرایش ۲۰۱۵ جدیدترین نسخه آن است.

دانلود متن انگلیسی

دانلود متن فارسی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *